E-ticaret Şirketler

Amazon.com’un karanlık yüzü

Türkiye’de de faaliyet gösteren Amerika’nın ve dünyanın en büyük e-ticaret şirketi Amazon.com’la ilgili tüketicileri yakından ilgilendiren önemli tartışmalar, eleştiriler, suçlamalar var.

Kısa süre önce bir grup siyasetçi, aktivist ve Amazon.com çalışanı, şirketin patronu Jeff Bezos’un New York’taki 80 milyon dolarlık malikanesinin önünde protesto eylemi gerçekleştirerek depolardaki çalışma koşullarını protesto etti.

Amazon.com’un Amerika’daki çalışma koşullarına ilişkin bu ilk protesto değil, şirket sık sık çalışma koşullarının düzeltilmesi talebiyle gerçekleştirilen eylemlerle gündeme geliyor. Bunlardan biri, geçen Kasım’da yaklaşık 2.500 kişinin çalıştığı şirketin New York’taki deposunda gerçekleşen protestoydu.

Amazon.com neden protestoların odağında? Çünkü çalışanlar kendilerine robot muamelesi yapıldığını söylüyor.

Şirketin bezdirici çalışma koşulları Amerika’da uzun zamandır, Avrupa’da ise bir süredir gündemde. Haftalık çalışma süresinin 60 saate çıktığı, Noel gibi çok alışverişin olduğu yüksek sezonlarda çalışma koşullarının dayanılmaz bir hal aldığı, çalışanların yorgunluktan bayıldığı, şirket depolarına bu nedenle ambulans çağrılmasını vaka-i adiyeden olduğu dile getirilenler arasında.

Tartışmaların odağında Amazon.com’un çalışanlara dayattığı verimlilik kriterleri var. The Atlantic’e bilgi veren bir çalışan, 1 saatte 385 küçük veya 350 orta boy ürünü gönderime hazırlamak olduğunu söylüyor. Bu, dakikada 6-7 ürün demek. Çalışanlar ya bu standartları tutturamazsa? Kovuluyorlar…

The Atlantic’in araştırması Amazon depolarındaki yaralanma oranının çok yüksek olduğunu ortaya koymuştu. BusinessInsider.com da, eski-yeni 30 Amazon çalışanıyla görüşerek içerideki çalışma koşullarını gündeme taşımıştı. BusinessInsider’a konuşan şirket çalışanları bu iddiaları dile getiriyorlardı.

Sert çalışma koşulları sadece Amerika’da değil başka ülkelerde de eleştiriliyor. Örneğin Amazon’un İngiltere’deki deposunda çalışan işçiler, verimlilik ölçütlerini tutturamayacakları korkusuyla tuvalete bile gidemediklerini, idrarlarını plastik şişelere yaptıklarını söylüyor.

Amazon.com, bu iddiayı yalanlamış. Çalışanlar, hastalanmaları durumunda verimlilik ölçütlerine uyamadıkları için şirket tarafından cezalandırıldıklarını da söylüyorlar.

İngiltere’deki çalışma koşullarıyla ilgili bir başka çarpıcı veri, son 3 yıl içinde Amazon depolarında yaşanan yaralanmalarla ilgili olarak 115 kez ambulans çağrılmış olması.

Diğer Avrupa ülkelerinde de durum farklı değil. Geçtiğimiz yılın Kasım ayındaki “Black Friday” döneminde Amazon.com çeşitli Avrupa ülkelerindeki (İtalya, İspanya, Almanya ve Fransa) binlerce çalışanı ağır çalaşma koşullarını protesto etmişti. Bu ülkelerde 24 saatlik bir grev de yapıldı. Amazon’un Almanya’daki deposunda çalışan 620 işçi greve katıldı. İspanya’da şirket, Madrid’deki deposunda greve çıkan işçilere polisin müdahale etmesini istediği ama İspanyol polisinin bu talebi reddettiği de gelen haberler arasında.

Amazon.com Türkiye’de henüz yeni. 2018 yılından bu yana aktif e-ticaret yapıyor. Şirketin çalışma koşullarını yakından izleyeceğiz.

MAHREMİYET İHLALİ ELEŞTİRİSİ

Öte yandan Amazon.com’la ilgili tek eleştiri, çalışma koşullarıyla ilgili değil. Amerikalı pek çok insan ve tüketici hakları örgütü, Amazon.com’un iş modelinin ziyaretçilerin internette attığı her adımın takibi üzerine kurulduğunu belirterek şirketin sıkı biçimde denetlenmesi çağrısı yapıyor…